Viyolonselin viola da gambadan geldiği sık söylenir ama bu tam olarak doğru değildir. İki çalgı aynı biçimde, bacaklar arasında tutulur. Buna karşılık farklı ailelere aittir ve yapıları belirgin biçimde ayrılır. Viola da gamba altı ya da yedi telli bir çalgıdır.
Klavyesinde perde bağları bulunur ve bu bağlar bağırsak ipten yapılır. Omuzları yumuşak bir eğimle iner ve sırtı çoğunlukla düzdür. Akort düzeni dörtlü aralıklara dayanır ve aralarda bir üçlü bulunur. Viyolonsel ise keman ailesinin bas üyesidir.
Dört telli, perdesiz bir çalgıdır ve akordu beşli aralıklara dayanır. Sırtı kavislidir ve omuzları keskin biçimde ayrılır. İki çalgı bir dönem yan yana kullanıldı ve farklı işlevler üstlendi. Gamba oda müziğine ve topluluk yazısına daha yakındı.
Viyolonsel ise bas hattını taşıma işiyle öne çıktı. On sekizinci yüzyıl boyunca gamba geriledi ve viyolonsel yaygınlaştı. Bu değişim çalgıların niteliğinden çok müzik yazısının değişmesiyle ilgilidir.
Bugün iki çalgı yeniden bir arada kullanılıyor. Dönem icrası toplulukları her ikisini de barındırıyor ve aralarındaki tını farkı, yan yana duyulduğunda çok daha belirgin hâle geliyor.
Derslerimizde bu ayrım, dönem repertuvarı çalışılırken tarihsel çerçeve olarak anlatılır.