Sergey Rahmaninov'un sol minör sonatı, iki çalgı için yazılmış geniş ölçekli bir eserdir. Besteci esere viyolonsel sonatı değil, viyolonsel ve piyano için sonat adını vermiştir. Bu adlandırma bir ayrıntı değil, eserin yapısına dair açık bir bildirimdir. Piyano bölümü hiçbir noktada eşlik konumuna düşmez ve tematik malzemenin önemli bir bölümünü taşır.
Bu durum provada denge sorununu doğurur ve çözüm ses gücünde aranmaz. Viyolonselci temas noktasını köprüye yaklaştırarak taşıma gücünü artırır. Piyanist ise dinamik ölçeğini viyolonselin üst sınırına göre yeniden yazar. Birinci bölüm ağır bir girişle açılır ve ana bölüme geçiş kademeli olarak kurulur.
Scherzo hızlıdır ve viyolonselde sıçrayan yay kullanımı gerektirir. Orta bölümde geniş bir şarkı çizgisi belirir ve tempo duygusu değişir. Andante eserin en çok bilinen bölümüdür ve tek başına da programlara alınır. Bu bölümde uzun cümleler tek bir yayda taşınamaz; dağılım önceden yazılır.
Final geniş ve parlaktır; kapanışta iki çalgı eşit ağırlıkta durur. Eser ileri düzeydir ve dayanıklılık, teknik güçlük kadar belirleyicidir.
Bu eserde nefes planı yay planıyla birlikte yazılır. Uzun cümleler doğal bir soluk hissi ister; yay değişimi cümle ortasına denk geldiğinde çizgi teknik olarak doğru ama müzikal olarak kesik duyulur.
Derslerimizde Rahmaninov sonatı, yay dağılımı planı ve iki çalgı arasındaki denge üzerinden çalıştırılır.