Tema ve varyasyon biçiminde kısa bir malzeme tanıtılır ve ardından art arda dönüştürülür. Dönüşüm ritim, doku, ton ya da tempo üzerinden yapılabilir. Tema genellikle sade ve akılda kalıcıdır; süslenmemiş hâliyle sunulur. Bu sadelik icracı için zorlayıcıdır çünkü hiçbir gösteri arkasına saklanılamaz.
Varyasyonlar ilerledikçe malzeme tanınmaz hâle gelebilir. Bu noktada dinleyicinin bağını koruyan şey icracının tema bilincidir. Her varyasyonda temanın hangi öğesinin korunduğu bilinmelidir: ritim mi, armoni mi, çizgi mi. Kursiyer bunu nota üzerine tek tek yazar.
Varyasyonlar ayrı ayrı iyi çalındığında bütün kendiliğinden kurulmaz. Sıralamanın kendi bir yayı vardır ve bu yay planlanır. Genellikle hızlı varyasyonlar birikir, ağır bir varyasyon gerilimi düşürür ve final yeniden toplar. Ara vermeler de bir karardır; bazı varyasyonlar birleştirilir, bazıları arasında kısa bir bekleme bırakılır.
Bu bekleme süresi yazılır ve her icrada aynı tutulur. Teknik olarak varyasyon dizileri çeşitliliği zorunlu kılar; aynı yay tekniğiyle bütün dizi taşınamaz. Bu nedenle biçim, teknik dağarcığı ölçmek için de elverişli bir malzemedir.
Bazı varyasyon dizilerinde ton değişimi de kullanılır. Minöre geçen bir varyasyon dizinin ağırlık merkezi olur ve bu nokta yoğunluk eğrisi çıkarılırken ayrıca işaretlenir.
Derslerimizde varyasyon dizileri, korunan öğenin işaretlenmesi ve bütün yayın planlanmasıyla çalıştırılır.